Wet DBA in de accountancy: wat betekent het in 2026?

De Wet DBA moet schijnzelfstandigheid tegengaan. De Belastingdienst handhaaft sinds 1 januari 2025 weer actief en kan naheffingen van loonheffingen opleggen (terug tot 1 januari 2025). In 2026 geldt een deels verlengde "zachte landing": geen verzuimboetes, maar bij opzet of grove schuld zijn vergrijpboetes wél mogelijk, voor opdrachtgevers én zzp'ers. Voor accountantskantoren betekent dit: voorkom schijnzelfstandigheid door heldere afspraken over zelfstandigheid, opdrachtduur en vervanging.

Het beeld is de laatste jaren snel veranderd. De belangrijkste stappen op een rij:

• 1 januari 2025: het handhavingsmoratorium is opgeheven. De Belastingdienst kan weer naheffingen van loonheffingen opleggen bij schijnzelfstandigheid, met terugwerkende kracht tot 1 januari 2025 (niet verder terug, tenzij er sprake is van kwaadwillendheid).
• Heel 2025 (zachte landing): geen verzuim- én geen vergrijpboetes, mits je aantoonbaar stappen zet om de arbeidsrelatie goed te beoordelen.
• 2026 (deels verlengde zachte landing): nog steeds geen verzuimboetes. Maar vanaf 1 januari 2026 zijn vergrijpboetes wél mogelijk, bij opzet of grove schuld, voor zowel opdrachtgevers als zzp'ers. Naheffingen blijven mogelijk.

De richting is dus duidelijk: de controle op de inzet van zzp'ers wordt strenger. Dit raakt de accountancy direct, omdat kantoren in de krappe markt veel met zzp'ers en interim-professionals werken.

De Belastingdienst keurt sinds 2025 geen nieuwe modelovereenkomsten meer goed. Bestaande, eerder goedgekeurde modelovereenkomsten blijven wel geldig en zijn automatisch verlengd tot 31 december 2029. Let op: een modelovereenkomst biedt op zichzelf geen garantie. Wat telt, is hoe er in de praktijk wordt gewerkt.

Let op deze signalen die kunnen wijzen op een verkapt dienstverband:

• De zzp'er werkt langdurig en vrijwel uitsluitend voor één opdrachtgever.
• De zzp'er doet hetzelfde werk als medewerkers die wél in loondienst zijn.
• De opdrachtgever bepaalt hoe, wanneer en waar het werk wordt gedaan.
• Er is geen echte mogelijkheid tot vervanging door een ander.
• De zzp'er loopt geen ondernemersrisico.

Hoe meer van deze punten van toepassing zijn, hoe groter het risico.

Als kantoor ben je verantwoordelijk voor de manier waarop je zzp'ers inzet. Zorg voor heldere opdrachtomschrijvingen, een reële opdrachtduur, ruimte voor vervanging en een duidelijk onderscheid met je vaste medewerkers. Overweeg bij twijfel een andere contractvorm, zoals detavast of een vast dienstverband.

Als zzp-accountant is het verstandig om voor meerdere opdrachtgevers te werken, echte ondernemersrisico's te lopen en heldere afspraken vast te leggen. Zo laat je zien dat je daadwerkelijk zelfstandig bent.

De Wet DBA blijft in 2026 het geldende kader, maar er wordt gewerkt aan opvolging. Van belang:

Het eerdere wetsvoorstel VBAR (Verduidelijking Beoordeling Arbeidsrelaties en Rechtsvermoeden) is gesplitst. Het verduidelijkingsdeel is begin 2026 geschrapt omdat het te veel onrust in de markt gaf.

In plaats daarvan is een nieuwe Zelfstandigenwet in voorbereiding, met een tijdlijn van 2026 tot 2027. Concrete data zijn nog niet bekend en uitstel is mogelijk.Het rechtsvermoeden van werknemerschap wordt apart geregeld. Het idee: werkenden met een uurtarief onder een bepaalde grens (rond de 38 euro per uur) kunnen bij de rechter werknemerschap claimen. Houd de definitieve invoering en de exacte grens in de gaten.Kortom: de kaders schuiven, maar de kern blijft. Werk je als zzp'er echt zelfstandig, of lijkt het in de praktijk op een dienstverband? Dat blijft de bepalende vraag.

Wij bemiddelen dagelijks zzp'ers, interim-professionals en vaste medewerkers, en kennen de contractvormen van binnenuit. We helpen kantoren en professionals om de juiste vorm te kiezen die past bij de opdracht én bij de regels. In de praktijk werken we met een eerder door de Belastingdienst goedgekeurde modelovereenkomst, die geldig blijft tot en met 31 december 2029. Op basis daarvan leggen we heldere afspraken vast, informeren we beide partijen vooraf aantoonbaar over de rechten, plichten en risico's, en verzorgen we de administratie, facturatie en betaling zorgvuldig. Zo'n modelovereenkomst is geen garantie op zichzelf.

SNA-gecertificeerd: extra zekerheid bij interim, detavast en zzp Rousch is SNA-gecertificeerd (NEN 4400-1), voor zowel detacheren als zzp-bemiddeling. Dat keurmerk laat zien dat onze administratieve en fiscale processen op orde zijn en periodiek onafhankelijk worden gecontroleerd, onder meer op identiteitscontrole en correcte afdracht van loonheffingen. Bij detachering en detavast, waar Rousch de werkgever is, geeft dit het kantoor bovendien vrijwaring van inleners- en ketenaansprakelijkheid. Bij zzp-bemiddeling betekent het dat u met een betrouwbare, gecontroleerde partij werkt. Deze certificering is ook de basis voor de nieuwe WTTA-toelating voor uitleners van personeel, die vanaf 2027 gaat gelden; meer daarover leest u op onze detavast-pagina.Let op: SNA is een betrouwbaarheidskeurmerk voor de bemiddelaar, geen oordeel over de zelfstandigheid van een zzp'er. Of iemand echt als zelfstandige werkt, blijft afhangen van hoe de opdracht in de praktijk wordt uitgevoerd.Twijfel je welke vorm past? Neem vrijblijvend contact op of bekijk het verschil tussen detavast, werving & selectie en zzp.