Accountant worden: van opleiding tot je eerste baan
Je wordt accountant via twee routes: AA via het hbo of RA via het wo. Beide combineren een studie met een praktijkopleiding van drie jaar bij een accountantskantoor. De route duurt ongeveer zes tot negen jaar, afhankelijk van je vooropleiding. Tijdens de praktijkopleiding werk je betaald en veel kantoren betalen de opleiding mee.
Laatst bijgewerkt: 20-10-2026. Samengesteld door Mark Cools, operationeel manager bij Rousch en al 20 jaar actief in de accountancy.
De opleiding tot accountant is goed te vinden online, maar de meeste uitleg stopt bij de studieroute. De vragen die daarna komen, blijven onbeantwoord: wat kost het, wat ga je verdienen, hoe vind je een praktijkplek en hoe kom je aan je eerste baan? Dat zijn de vragen waar wij accountants dagelijks bij begeleiden. Op deze pagina zetten we de volledige route op een rij, van opleiding tot je eerste stap in de accountancy.
Een accountant beoordeelt en stelt financiële informatie samen en adviseert daarover. In het mkb gaat dat vaak om het samenstellen van jaarrekeningen, fiscale aangiften en advies aan ondernemers. Bij grotere organisaties draait het meer om de controle van jaarrekeningen (assurance). AA en RA zijn de erkende accountantstitels. Je staat daarvoor ingeschreven in het accountantsregister van de NBA. Het verschil leggen we uit op onze pagina AA of RA accountant.
De twee routes: AA en RA
Je wordt accountant via een van deze twee routes. Welke bij je past, hangt af van je vooropleiding en het type werk dat je wilt doen.
AA (Accountant-Administratieconsulent)
RA (Registeraccountant)
Richt zich op
Mkb: samenstellen, advies, fiscaal
Controle (assurance), ook bij grotere organisaties
Opleidingsroute
hbo-bachelor (4 jaar) + post-hbo AA (2 jaar)
Bachelor + wetenschappelijke master + post-master RA (ca. 2 jaar)
Instroom
havo, vwo, mbo-4, Ad
vwo of hbo-bachelor met schakelprogramma
Praktijkopleiding
3 jaar, loopt naast de studie
3 jaar, loopt naast de studie
Totale duur (indicatie)
Ca. 6 jaar na havo of vwo
Ca. 7 tot 9 jaar
De NBA noemt de duur per onderdeel, maar geen totaal. De totalen in de tabel zijn onze eigen optelling. Vanaf mbo-4 kan de route oplopen tot ongeveer negen jaar, via een Associate degree en een verkorte bachelor.
Beide routes sluiten af met een mondeling slotexamen, dat ook het toelatingsexamen tot het accountantsregister is. Wettelijke controles mag je alleen doen met de aantekening wettelijke controle. Een RA met die aantekening mag alle wettelijke controles doen. Een AA met die aantekening mag dat niet bij organisaties van openbaar belang, zoals beursgenoteerde bedrijven. Een AA met oriëntatie Accountancy-MKB heeft die aantekening niet. Bron: Commissie Eindtermen Accountantscontrole (CEA), 2025, en NBA.
Welke vooropleiding heb je nodig?
Voor de hbo-route (AA) stroom je in met havo, vwo, een mbo-4-diploma of een Associate degree. Voor de wo-route (RA) heb je vwo nodig, of je stroomt in met een hbo-bachelor via een pre-master of schakelprogramma.
Ook als je later begint, kun je accountant worden. Heb je al een bachelor in een andere richting, dan volg je eerst een schakelprogramma. Voor de RA-route duurt dat ongeveer een half tot een jaar. Voor de AA-route zijn er korte schakeltrajecten, bij de HAN bijvoorbeeld van vier tot vijf maanden. Werk je al als boekhouder of administrateur, dan kun je doorgroeien via de AA-route, vaak in deeltijd naast je werk. Volledig zonder diploma is het niet mogelijk: je rondt altijd een studie en een slotexamen af. De instap is wel breder dan veel mensen denken, want de NBA noemt ook mbo en Associate degree als mogelijke vooropleiding.
De praktijkopleiding hoe werkt het en hoe vind je een plek?
Dit deel wordt online bijna nergens uitgelegd, terwijl het bepalend is. Naast je studie doorloop je een praktijkopleiding van drie jaar. Je werkt dan bij een accountantskantoor onder begeleiding van een praktijkbegeleider en bouwt aan een portfolio. Je schrijft een referaat en sluit af met een mondeling slotexamen. Zonder praktijkopleiding krijg je je titel niet. Je werkt daarvoor minimaal 20 uur per week aan relevant werk. Nominaal duurt het drie jaar en je mag er maximaal zeven jaar over doen.
Dat betekent dat je een werkgever nodig hebt die je opleidt. In de praktijk zoek je dus meestal eerst een kantoor en niet eerst een opleiding: een kantoor dat je aanneemt én je praktijkopleiding mogelijk maakt. Veel kantoren betalen je opleiding en begeleiding (deels) mee, en je krijgt gewoon salaris. Welk kantoor je kiest, bepaalt hoe je praktijkjaren eruitzien: bij een mkb-kantoor krijg je brede taken en snel eigen klanten, bij een groot kantoor meer specialisatie en structuur.
Wat kost de opleiding en wie betaalt?
De kosten verschillen per route en per opleider. Voor de bachelor betaal je collegegeld: het wettelijk collegegeld is € 2.601 per jaar in 2026-2027 (DUO). Daarna volgen de beroepsopleidingen. Een voorbeeld voor de AA-route bij opleider MVP: de post-hbo AA Accountancy-MKB (2 jaar) kost ongeveer € 9.650 en de praktijkopleiding (3 jaar) ongeveer € 12.470. Samen is dat ruim € 22.000, exclusief arrangementskosten en studieboeken die niet in de prijs zitten. Voor de RA-route rekent de Erasmus School of Accountancy & Assurance voor 2026-2027 de modules van de post-master (nominaal 2,5 jaar) samen af op ongeveer € 15.200, zonder de praktijkopleiding. Voor Boekhouden en Accounting and Business Ethics kan vrijstelling gelden. Prijzen verschillen per opleider en veranderen jaarlijks, dus vraag altijd een actueel overzicht aan. Bronnen: MVP en Erasmus School of Accountancy & Assurance (prijsvoorbeelden, 2026), DUO (collegegeld). De totalen zijn onze eigen optelling.
Veel kantoren nemen de opleidingskosten (deels) voor hun rekening, volgens Accountancy Vanmorgen (2025) een gebruikelijke secundaire arbeidsvoorwaarde, als onderdeel van je arbeidsvoorwaarden. In ruil daarvoor spreken ze vaak een studiekostenbeding af: stop je binnen een bepaalde periode, dan betaal je een deel terug. Vraag voordat je tekent hoe hoog dat bedrag kan worden, hoe lang het geldt en wat er gebeurt als je de opleiding niet haalt. Na je aanmelding voor de praktijkopleiding krijg je een factuur voor het inschrijfgeld. Vraag je werkgever of die dat vergoedt. Reken dus niet alleen met wat de opleiding kost, maar ook met wat je tegelijk verdient.
Wat verdien je tijdens en na de opleiding?
Tijdens je praktijkopleiding werk je betaald. Een junior assistent-accountant verdient in 2026 bruto € 2.900 tot € 3.400 per maand (Rousch Salarisonderzoek 2026). Dat loopt op met je ervaring en je titel. Na je AA- of RA-titel en met doorgroei naar senior- en managementniveau stijgt dat verder.
In de samenstelpraktijk stel je jaarrekeningen samen, verzorg je fiscale aangiften en ben je gesprekspartner van ondernemers over hun cijfers en keuzes. Je werkt met een eigen klantenportefeuille en plant grotendeels je eigen werk, met pieken rond de deadlines voor aangiftes en jaarrekeningen.
In de controlepraktijk controleer je jaarrekeningen. Je werkt in teams op locatie bij klanten, beoordeelt de administratie en onderbouwt je oordeel in een dossier. Het werk is diepgaander op auditgebied en meer gebonden aan het controleseizoen.
Waar kun je werken?
Als accountant kun je terecht bij een mkb-kantoor, bij een groot kantoor of de Big Four, of in het bedrijfsleven als accountant in business, bijvoorbeeld als controller of in een andere financiële functie. Daarnaast werken accountants bij de overheid en bij toezichthouders. Welke omgeving bij je past, hangt af van of je de breedte van het mkb zoekt of de diepte van de controle, en of je dicht bij de ondernemer wilt zitten of bij grotere organisaties. Zie ook onze uitleg van accountancybegrippen.
Hoe is de arbeidsmarkt voor accountants?
Accountants horen volgens de spanningsindicator van het UWV al jaren tot de krapste beroepsgroepen van Nederland. Kantoren vinden samenstelaccountants, gevorderd assistent-accountants en senior belastingadviseurs het moeilijkst te vinden. Voor wie start of overstapt, betekent dat veel keuze in werkgevers en specialisaties. Bron: Full Finance, Beloningsonderzoek 2026, via Accountancy Vanmorgen (14-11-2025).
Doorgroeien van assistent tot vennoot
Je begint meestal als (gevorderd) assistent-accountant en groeit door naar accountant, senior, manager en uiteindelijk, als je dat wilt, naar partner of vennoot. Elke stap vraagt iets anders: eerst vakbekwaamheid, later een eigen portefeuille, commercie en leiderschap. Lees meer over de niveaus: junior, medior, senior en management.
Hoe vind je je eerste baan als (aankomend) accountant?
Omdat je een kantoor nodig hebt dat je opleidt, is je eerste werkgever een belangrijke keuze. Let niet alleen op het salaris, maar ook op de begeleiding, het type klanten, de werkdruk in het seizoen en de ruimte om door te groeien. Een kantoor dat goed bij je past, versnelt je hele route. Een verkeerde start kost je jaren. Kijk direct in ons vacatureaanbod of stuur een open sollicitatie.
Hoe kijkt Rousch hiernaar?
Wij bemiddelen accountants door hun hele loopbaan, van de eerste praktijkplek tot vennoot. Wat we daarbij zien: de opleiding is zelden het probleem, de juiste startplek wel. Een aankomend accountant bij een kantoor met goede begeleiding en passende klanten groeit sneller en met meer plezier dan iemand die ergens begint waar de opleiding er “even bij” wordt gedaan.
Wij kennen de kantoren en weten waar de begeleiding serieus is, waar ruimte is voor jouw richting en welke werkgevers bij jouw ambitie passen. We helpen je bij het vinden van een praktijkplek en je eerste baan en denken mee over de route die bij je past. Vrijblijvend, en zonder dat je cv ergens terechtkomt waar je dat niet wilt.
Veelgestelde vragen over accountant worden
Hoe lang duurt het om accountant te worden?
Reken op ongeveer zes tot negen jaar, afhankelijk van je vooropleiding en route. Voor een AA met een bachelor Accountancy is dat ongeveer zes jaar: bachelor van 4 jaar en post-hbo van 2 jaar. De praktijkopleiding van drie jaar loopt daarnaast mee. Voor een RA reken je op ongeveer zeven tot negen jaar. Vanaf mbo-4 kan het oplopen tot ongeveer negen jaar.
Kun je accountant worden zonder diploma?
Volledig zonder diploma niet, want je rondt altijd een studie en een slotexamen af. Wel kun je instromen vanaf havo, vwo, mbo-4 of een Associate degree, en als zij-instromer via een schakelprogramma, vaak in deeltijd naast je werk.
Wat kost de opleiding tot accountant?
Je betaalt collegegeld voor de bachelor (€ 2.601 per jaar in 2026-2027) en daarna de kosten van de beroepsopleidingen. Bij opleider MVP kost de post-hbo AA ongeveer € 9.650 en de praktijkopleiding ongeveer € 12.470, samen ruim € 22.000. Veel kantoren nemen de opleidingskosten (deels) voor hun rekening, vaak met een studiekostenbeding waarbij je bij vertrek een deel terugbetaalt. Vraag vooraf naar de voorwaarden.
Verdien je tijdens de opleiding?
Ja. Tijdens de praktijkopleiding werk je betaald bij een accountantskantoor. Een junior assistent-accountant verdient in 2026 bruto € 2.900 tot € 3.400 per maand (Rousch Salarisonderzoek 2026), en dat loopt op met ervaring en titel.
Is AA of RA beter?
Geen van beide is beter, het zijn andere vakgebieden. AA richt zich op het mkb, RA op de controle van grotere organisaties. Welke past, hangt af van het werk dat je wilt doen.
Kun je op latere leeftijd nog accountant worden?
Ja. Veel mensen stromen later in, bijvoorbeeld vanuit een boekhoud- of administratiefunctie of een andere studie, via de AA-route in deeltijd.
Accountant worden is goed te plannen als je de hele route overziet: de opleiding (AA of RA), de praktijkopleiding van drie jaar en de titel via de NBA. De opleiding is maar de helft van het verhaal. Waar je je praktijkplek en je eerste baan doet, bepaalt hoe snel en hoe prettig je groeit. Kies die startplek bewust en laat je erin adviseren.
Bron: NBA en eigen ervaring van Rousch als bemiddelaar in de accountancy.
Met meer dan 20 jaar ervaring en een groot netwerk binnen de accountancy is Rousch dé carrière-adviseur voor financiële professionals. Dankzij onze bemiddelingen, het jaarlijkse Rousch Salarisonderzoek, en data van de SRA en NBA, beschikken wij over actuele en betrouwbare salarisinformatie.
Daarom kies je voor Rousch: ✔ 20+ jaar ervaring in de accountancybranche ✔ Actuele kennis van salarissen per functie en niveau ✔ Persoonlijk en deskundig advies op basis van ervaring en ambitie ✔ Groot netwerk binnen accountancy en financiële dienstverlening
Bij Rousch draait het om meer dan cijfers. We helpen je inzicht krijgen in jouw waarde, ontwikkeling en werkplezier. Wil jij weten welk salaris jij kunt verwachten in jouw situatie?
Maak kennis met onze ervaren recruitment consultants
Mark Cools
Operationeel Manager
Babette Peeters
Recruitment Consultant
Nabil Haddadi
Recruitment Consultant
Xaverio George
Recruitment Consultant
Vragen?
Wij pakken de draad graag op.
Denk je erover om accountant te worden, of zoek je een praktijkplek of eerste baan die bij je past? Plan een vrijblijvend gesprek met een van onze loopbaanadviseurs. We kennen de kantoren en denken met je mee, zonder druk.
{"@context":"https://schema.org","@type":"FAQPage","mainEntity":[{"@type":"Question","name":"Hoe lang duurt het om accountant te worden?","acceptedAnswer":{"@type":"Answer","text":"Reken op ongeveer zes tot negen jaar, afhankelijk van je vooropleiding en route. Voor een AA met een bachelor Accountancy is dat ongeveer zes jaar: bachelor van 4 jaar en post-hbo van 2 jaar. De praktijkopleiding van drie jaar loopt daarnaast mee. Voor een RA reken je op ongeveer zeven tot negen jaar. Vanaf mbo-4 kan het oplopen tot ongeveer negen jaar."}},{"@type":"Question","name":"Kun je accountant worden zonder diploma?","acceptedAnswer":{"@type":"Answer","text":"Volledig zonder diploma niet, want je rondt altijd een studie en een slotexamen af. Wel kun je instromen vanaf havo, vwo, mbo-4 of een Associate degree, en als zij-instromer via een schakelprogramma, vaak in deeltijd naast je werk."}},{"@type":"Question","name":"Wat kost de opleiding tot accountant?","acceptedAnswer":{"@type":"Answer","text":"Je betaalt collegegeld voor de bachelor (€ 2.601 per jaar in 2026-2027) en daarna de kosten van de beroepsopleidingen. Bij opleider MVP kost de post-hbo AA ongeveer € 9.650 en de praktijkopleiding ongeveer € 12.470, samen ruim € 22.000. Veel kantoren nemen de opleidingskosten (deels) voor hun rekening, vaak met een studiekostenbeding waarbij je bij vertrek een deel terugbetaalt. Vraag vooraf naar de voorwaarden."}},{"@type":"Question","name":"Verdien je tijdens de opleiding?","acceptedAnswer":{"@type":"Answer","text":"Ja. Tijdens de praktijkopleiding werk je betaald bij een accountantskantoor. Een junior assistent-accountant verdient in 2026 bruto € 2.900 tot € 3.400 per maand (Rousch Salarisonderzoek 2026), en dat loopt op met ervaring en titel."}},{"@type":"Question","name":"Is AA of RA beter?","acceptedAnswer":{"@type":"Answer","text":"Geen van beide is beter, het zijn andere vakgebieden. AA richt zich op het mkb, RA op de controle van grotere organisaties. Welke past, hangt af van het werk dat je wilt doen."}},{"@type":"Question","name":"Kun je op latere leeftijd nog accountant worden?","acceptedAnswer":{"@type":"Answer","text":"Ja. Veel mensen stromen later in, bijvoorbeeld vanuit een boekhoud- of administratiefunctie of een andere studie, via de AA-route in deeltijd. Meer over het verschil tussen de titels? Lees AA of RA accountant."}}]}
{"@context":"https://schema.org","@type":"Article","headline":"Accountant worden: van opleiding tot je eerste baan","description":"Accountant worden? De routes AA en RA, wat de opleiding kost, wat je verdient, hoe je een praktijkplek vindt en je eerste baan regelt.","author":{"@type":"Person","name":"Mark Cools","jobTitle":"Operationeel manager","description":"Al 20 jaar actief in de accountancy bij Rousch","worksFor":{"@type":"Organization","name":"Rousch Financial Professionals"}},"publisher":{"@type":"Organization","name":"Rousch Financial Professionals","logo":{"@type":"ImageObject","url":"https://www.rousch.nl/uploads/yourit_15652737015d4c2e654a9bb%20(2).jpg"}},"dateModified":"2026-10-20","mainEntityOfPage":"https://www.rousch.nl/accountant-worden"}